Aşırı sıcaklar deniz canlılarının yaşam alanlarını kökten değiştiriyor

ABD'nin Kaliforniya eyaletinde günlük tur tekneleriyle açılan ziyaretçiler, su yüzeyinde oynaşan yunusları ve balinaları eskisi kadar sık göremiyor.

Long Beach kentindeki Pasifik Akvaryumu bünyesinde doğa bilimci olarak görev yapan 39 yaşındaki Sara Lesser, bu yaz yaşanan aşırı sıcaklar nedeniyle okyanus yüzeyindeki bu sahnelerin giderek seyrekleştiğini ifade ediyor.

AFP'ye konuşan Lesser, düzenledikleri turlarda karşılaştıkları balina ve yunus sayısının normal bir yıla kıyasla azaldığını belirtiyor.

Okyanus yüzeyindeki sıcaklık artışı, bu deniz memelilerinin temel besin kaynağı olan hamsi ve sardalyaları daha derinlere ya da daha kuzeydeki soğuk sulara çekilmeye zorluyor. Yunus ve balinaların da takip ettikleri besin gruplarının peşinden gitmesi, kıyıya yakın noktalardaki canlı gözlemlerinin azalmasına yol açıyor.

Akvaryum rehberi Lesser, balina gözlemlerindeki düşüşün deniz ekosisteminde yaşanabilecek daha büyük olumsuz değişimlerin habercisi olduğuna dikkat çekerek ziyaretçileri bilgilendirmeyi hedefliyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) verilerine göre Kaliforniya kıyısı boyunca yüzey suyu sıcaklıkları şu anda normallerin 3 ila 4 santigrat derece üzerinde seyrediyor.

NOAA bünyesinde araştırma okyanusal grafiği uzmanı olarak çalışan Andrew Leising, mevcut sıcak dalgasının yaklaşık altı aydır devam ettiğini bildiriyor.

Tabloyu daha kaygı verici hale getiren unsur ise sürecin, Pasifik Okyanusu'nun ekvatoral orta ve doğu kesimlerinde yüzey sıcaklıklarını artıran El Nino iklim olayıyla çakışması olarak gösteriliyor. Bilim insanları, bu yılki El Nino'nun kayıtlara geçen en güçlü dalgalardan biri olabileceğini öngörüyor.

Araştırmacı Leising, mevcut El Nino'nun 2015-2016 döneminde yaşanan ve bölgede yıkıcı etkiler bırakan dalgadan daha güçlü olma ihtimalinin bulunduğunu kaydediyor.

On yıl önce yaşanan süreçte de benzer koşullar oluşmuş, El Nino iklim olayı 2014 yılında başlayan sıcak dalgasını daha da şiddetlendirmişti.

Okyanus sularının aşırı ısınması sonucu yüzeyde balık bulamayan binlerce deniz kuşu ölmüş, yetersiz beslenen deniz aslanları ile balinaların karaya vuran ölü bedenleri kıyılara sürüklenmişti.

Son aylarda da benzer bir tabloyla San Diego yakınlarında onlarca pelikan ve karabatak ölü halde bulundu. Scripps Okyanusal Grafik Enstitüsü bilim insanları, Şubat 2026'da La Jolla kıyılarında ölü bir Brandt karabatağı tespit etti.

Redondo Beach'teki Deniz Memelileri Bakım Merkezi ise rehabilitasyon süreçleri tamamlanan üç deniz aslanı yavrusunu Mart 2026'da Pasifik Okyanusu'na geri saldı.

NOAA uzmanı Leising, Kaliforniya'nın simge canlılarından olan deniz aslanlarının yakın zamanda benzer bir zarar görmesinden endişe duyduğunu aktarıyor.

Sıcaklıklar yükseldiğinde dişi deniz aslanlarının yiyecek aramak amacıyla yavrularını terk ettiğini açıklayan Leising, ısınmanın aynı zamanda domoik asit içeren zehirli alg patlamalarını beslediğini vurguluyor.

Bu toksik maddeler hamsi ve sardalya popülasyonlarına bulaşarak besin zinciri yoluyla deniz aslanlarının hastalanmasına ve nihayetinde kıyıya vurarak ölmelerine yol açabiliyor.

San Francisco'nun güneyindeki Monterey Körfezi'nde zararlı alglerin aşırı yayılması sebebiyle haziran ayı başlarında iki kambur balina karaya vurmuş halde ölü bulundu.

Kaliforniya Üniversitesi Santa Cruz Kampüsü Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Elliott Hazen, böylesi bir olayın son on yıldır yaşanmadığını dile getiriyor.

Hazen, bu kadar büyük yırtıcıların etkilenmesinin, ekosistemdeki domoik asit yoğunluğunun ne kadar yüksek seviyelere ulaştığını açıkça ortaya koyduğunu vurguluyor.

Deniz sıcak dalgası, bölgede nadir görülen bir durumu tetikleyerek büyük beyaz köpekbalıklarını kıyı hatlarına daha yakın alanlara çekiyor. Pasifik Akvaryumu'nun tur teknesiyle yapılan bir gezi sırasında bir köpekbalığı yüzeye yakın noktada belirerek yüzgeciyle görüntülendi.

Akvaryum rehberi Lesser, bu canlıları görmenin olağan bir durum olmadığını ancak genç köpekbalıklarının daha sıcak suları tercih etmesi nedeniyle artık kıyıya yakın bölgelerde daha sık fark edildiklerini söylüyor.

Bu durum bölgede güvenlik endişelerini de beraberinde getiriyor. Malibu'da yaşayan bir kişi, çocukların hemen yanı başında yüzen ancak varlığı fark edilmeyen bir beyaz köpekbalığının görüntülerini paylaştı.

Geçtiğimiz ilkbahar mevsiminde ise Huntington Beach'te saldırgan davranışlar sergileyen köpekbalıkları sebebiyle yüzme faaliyetleri üç kez yasaklandı.

Kaliforniya kıyılarında 2019 yılından bu yana her yıl deniz sıcak dalgası gözlemleniyor. Bütün bu anormalliklerin giderek daha düzenli hale gelebileceği uyarısında bulunan Hazen, iklim değişikliğinin bu süreci daha da körüklediğini belirtiyor.

Hazen, bu tür sıcak dalgalarının arka arkaya yaşanması ve ekosistemi koruma kabiliyetinin kaybolması durumunda, besin olarak bağımlı olunan bazı balık türlerinin yok olacağını, asıl büyük kaygının da bu noktada toplandığını ekliyor.